De tram in… Florence

by

Florence! Parel van het Italiaanse noorden. De hoofdstad van Toscane en ooit zelfs van heel Italië (Rome werd dat pas in 1871). Het culturele centrum van de Europese Renaissance. De stad van één der grootste en mooiste kathedralen ter wereld. De stad van Michelangelo en Dante Alighieri, van de Ponte Vecchio, van David, van de Bistecca alla Fiorentina en, sinds begin 2010, van de Tranvia.

Sirio van T1 richting Santa Maria Novella nabij het Piazza Vittorio Veneto; 5 september 2010

Sirio van T1 richting Santa Maria Novella nabij het Piazza Vittorio Veneto; 5 september 2010

Op 14 februari 2010 werd de eerste tramlijn geopend, die loopt van de voorstad Scandicci naar de Via Alamanni naast het station Santa Maria Novella in het centrum. De tram keerde daarmee na 51 jaar weer terug in het straatbeeld van Florence.

Er hebben trams gereden van 1879 tot 1958. Op het hoogtepunt lag er in de stad zo’n 200 kilometer tramspoor waar 27 lijnen overheen reden. Vanaf de jaren 30 ging het bergafwaarts met de tram. Men koos ervoor om, zoals in zoveel steden ter wereld, de tram uit te faseren ter faveure van de bus. Misschien heeft dat te maken met het feit dat de oprichter van het Florentijnse vervoerbedrijf, de autofabrikant Fiat was…

In de jaren 90 werd echter duidelijk dat Florence iets moest gaan doen aan het vele auto- en busverkeer in de binnenstad. De duizenden bussen en ontelbare auto’s begonnen de stad te verstikken; letterlijk en figuurlijk. Naast het verstopt raken van de binnenstad veroorzaakten de vele uitlaatgassen nogal wat luchtwegproblemen en aanslag op de soms duizend jaar oude gevels. Er werd een middel gezocht waarmee het aantal bussen kon worden verminderd en een manier om automobilisten in het openbaar vervoer te lokken. Metro’s en trams kunnen dat, maar de metro werd al vroeg terzijde geschoven als te duur en te risicovol bij de aanleg. Een tramsysteem was goedkoper maar nog steeds duur. Er gloorde echter hoop aan de horizon in de vorm van staatssubsidie.

Twee trams van de "Rode Lijn" op het eindpunt op de Via Luigi Alamanni, naast het station Santa Maria Novella; 5 september 2010

Twee trams van de "Rode Lijn" op het eindpunt op de Via Luigi Alamanni, naast het station Santa Maria Novella; 5 september 2010

In 1992 werd in Italië de “wet 211” aangenomen, waarmee hoogwaardig openbaar vervoer kon worden gesubsidieerd. Deze wet heeft al vele projecten opgeleverd; naast Florence zijn ook in Bergamo, Cagliari, Messina en Sassari trams gaan rijden en hebben bovendien Padua en Venetië de Translohr in dienst gesteld. In Frankrijk en Spanje, waar eveneens veel nieuwe trambedrijven zijn ontstaan, kent men ook een dergelijke vorm van staatssubsidie. Nederland niet, maar Groningen heeft de Zuiderzeelijn-gelden, die feitelijk dezelfde rol vervullen.

Nu er geld beschikbaar was, werd er een plan opgesteld voor drie tramlijnen:

  • Lijn T1 (de “Rode Lijn”), van Scandicci naar het station Santa Maria Novella. Deze lijn is 7,4 kilometer lang en kent 14 haltes.
  • Lijn T2 (de “Groene Lijn”), van het vliegveld Peretola naar Santa Maria Novella, langs de Piazza Dell’Duomo naar het Piazza della Libertà. Deze lijn zal 9 kilometer lang worden en 19 haltes tellen.
  • Lijn T3 (de “Blauwe Lijn”), van het Careggi ziekenhuis naar Santa Maria Novella. De lijn zal 4,5 kilometer lang worden en heeft 9 haltes.

Inmiddels is daar een T4 bijgekomen, wat een regiotram is. Deze moet het tramnetwerk met de plaatsen ten oosten van Florence gaan verbinden, via het bestaande spoor.

In 2001 begon het werk aan T1, maar door vele problemen tijdens de aanleg duurde het negen jaar voor de lijn gereed was. Dit tot groot ongenoegen van de Fiorentini, die zich ergerden aan het trage verloop van de bouw en zich tegen de lijnen T2 en T3 begonnen te keren. Vooral tramlijn T2, die langs de Duomo zou gaan rijden, kreeg er van langs.

Anti-tramwebsites verschenen, tegenargumenten werden bij elkaar gezocht, nut en noodzaak werden in twijfel getrokken, alternatieven werden bedacht en protestmarsen werden gehouden. In 2007 beklom een anti-tramactivist zelfs een boom om te voorkomen dat die zou worden gekapt. De man heeft er een week gezeten!

Het eindpunt van de rails op de Piazza Della Stazione. Lijnen T2 en T3 zullen van deze rails gebruik gaan maken; 5 september 2010

Het eindpunt van de rails op de Piazza Della Stazione. Lijnen T2 en T3 zullen van deze rails gebruik gaan maken; 5 september 2010

In februari 2008 werd er zelfs een referendum georganiseerd waar mensen voor of tegen de aanleg van lijnen T2 en T3 konden stemmen. 53,2% stemde tegen de aanleg maar de opkomst bleek te laag te zijn (net geen 40%) om het referendum rechtsgeldig te laten zijn. Dat de opkomst zo laag was, mag bijzonder genoemd worden gezien de felheid van de anti-tramcampagne. Desondanks heeft de gemeenteraad toegezegd de route voor T2 opnieuw te onderzoeken. In maart 2011 werd bekend dat de aanleg van de lijnen T2 en T3 doorgaat; in november 2011 is begonnen met de werkzaamheden aan lijn T2. Deze wordt in eerste instantie alleen van het vliegveld tot aan het station Santa Maria Novella gelegd; er is nog geen beslissing genomen over de route langs de Piazza Dell’Duomo. Naar verwachting zal deze lijn in 2014 gaan rijden.

Maar intussen werd lijn T1 voltooid en in dienst gesteld. De lijn ligt er nu een jaar en is, de anti-tramactivisten ten spijt, een groot succes. De tram trok vanaf het begin zo’n 25.000 reizigers per dag, maar die hoeveelheid steeg gestaag; in oktober 2010 doorbrak het aantal dagelijkse passagiers de meest optimistische prognose van 40.000 reizigers. Het gemiddelde voor het eerste jaar is op 35.000 reizigers geschat, zo’n 40% (!) meer dan gedacht. Er wordt geschat dat zo’n 3000 automobilisten de auto hebben ingeruild voor de tram. Volgens de laatste berichten lijken de Fiorentini hun hart inmiddels meer open te stellen voor hun nieuwe vervoermiddel.

Ook de boomzitter krijgt zijn zin: in november 2010 is extra geld toegezegd (660.000 Euro) om de lijn T1 “groener” te maken. Er zijn bomen, bloemperken en struiken geplant naast de tramlijn om deze net zo mooi te maken als de rest van de stad.

Tramnet Florence

Het toekomstige tramnet in Florence. Afbeelding van WikiMedia

Enkele feiten
Naam van het trambedrijf: GEST
Lengte van het netwerk: (huidig) 7,4km
Aantal haltes: 14
Aantal tramstellen: 17
Aantal passagiers vervoerd in het eerste jaar: 7,8 miljoen
Gemiddeld aantal passagiers per dag: ongeveer 40.000
Spoorbreedte: 1,435mm (normaalspoor)
Frequentie: Zesminutendienst
Tramtype: AnsaldoBreda Sirio
Aantal wagenbakken: 5
Lengte: 32m
Breedte: 2,40m
Uitvoering: Tweerichting, deuren aan beide zijden
Zitplaatsen: 42
Staanplaatsen: 231

Meer informatie:
AMT Toscana (streekvervoerder, in het Italiaans)
GEST website (Italiaans)
Tramartikel op AboutFlorence.com (Engels)

Geraadpleegde bronnen: theflorentine.net, Op de Rails 2010-4, ansaldobreda.it, gestramvia.it

Advertenties

Tags: , ,