(Geen) alternatieven voor de tram

by

Vanuit de Groninger bevolking, politiek of instellingen verschijnen af en toe plannen voor andere vervoersconcepten dan de tram. Zo hebben we de afgelopen maanden voorstellen gezien voor een kabelbaan, een bandentram en een geleidebus als de Phileas. Maar hoe interessant deze vervoersconcepten soms ook mogen lijken, geen daarvan biedt zo’n complete oplossing als de Regiotram.

Kabelbaan

Een kabelbaan met 8-persoons gondels

Als het ligt aan ondernemers rondom de Euroborg, de Groningen City Club en de VVD dan wordt de bereikbaarheid van Groningen verbeterd door een kabelbaan aan te leggen. Deze zal de Euroborg en de daar gelegen parkeerplaatsen moeten verbinden met IKEA, het UMCG en uiteindelijk de Grote Markt of het nog te bouwen Forum. Niemand kan ontkennen dat een kabelbaan een stil en schoon vervoermiddel is met een grote vervoerscapaciteit. Ook de exploitatie en aanleg van een kabelbaan is relatief goedkoop. Maar past een kabelbaan wel in, of eigenlijk boven, de stad? En is een kabelbaan écht zo’n goede oplossing?

Ook een kabelbaan, maar zoiets bedoelt men niet.

Door een kabelbaan aan te leggen van de Euroborg naar de binnenstad zal het autoverkeer uit de regio naar de stad niet afnemen. In de binnenstad neemt het aantal auto’s misschien iets af, maar een kabelbaan biedt geen integrale oplossing voor het bereikbaarheid. Wie met de kabelbaan naar de binnenstad wil moet immers altijd nog met de auto naar de Euroborg om daar te parkeren.  Het is niet aannemelijk dat mensen uit de regio hun auto laten staan door eerst met de trein of bus naar de Euroborg te reizen, en daar in een gondel stappen om naar de binnenstad te zweven. Met een kabelbaan wordt geen volwaardig alternatief geboden voor de auto. Een kabelbaan biedt slechts een gedeeltelijke oplossing voor de bereikbaarheid. Daarentegen zal de Regiotram wel de mogelijkheid gaan bieden om vanuit omliggende plaatsen rechtstreeks naar de binnenstad te reizen.

Voor een kabelbaan zijn flinke masten nodig!

Daarnaast heeft een kabelbaan een enorme visuele impact (zie foto op de site van het Dagblad van het Noorden), vooral in de binnenstad. De kabelbaan zal permanent nadrukkelijk aanwezig zijn. Helemaal als we ons realiseren dat de kabelbaan heel hoog over het Eemskanaal moet, omdat dit kanaal onderdeel is van een staandemastroute. Voor mensen met hoogtevrees is dat geen pretje. Ook is het de vraag of omwonenden er vrolijk van worden als zij elk uur honderden gondels voor hun raam voorbij zien zweven.

Een kabelbaan zoals ie meestal wordt gebruikt

Kabelbanen bestaan al tientallen jaren en worden voornamelijk gebruikt om mensen naar een bergtop te vervoeren. Maar vrijwel nergens ter wereld wordt een kabelbaan gebruikt voor stedelijk vervoer. Ook niet in landen als Zwitserland, Oostenrijk en Frankrijk, waar men veel ervaring heeft met kabelbanen. Dat geeft toch te denken. Een kabelbaan biedt geen volwaardige oplossing voor de huidige vervoersproblemen. Al is een kabelbaan misschien toch interessant… als toeristische attractie.


Geleide bus

Een klein Phileasje. Klein, want ze zijn er ook langer

Onlangs kwam Sander Oosterhof van de NOM met het voorstel om te kiezen voor een vervoersconcept waarbij nieuwe technieken worden gebruikt, in plaats van een ‘ouderwets’ middel als de tram. Nieuwe techniek kunnen kansen bieden voor het noordelijk bedrijfsleven. Zo ziet hij wel wat in de Phileas, die in Eindhoven en Istanbul rijdt. De Phileas is een lange geleide bus die, als alles goed gaat, zonder bestuurder kan rijden. Daartoe volgt de bus sensoren die zich op een bepaalde route bevinden. Andere geleide bussen weten hun weg te vinden dankzij camera’s die markeringen op het wegdek volgen. Op zich is zo’n geleide bus een prachtig systeem. Bovendien kan in de exploitatie worden bespaard op personeel, als het voertuig rijdt zonder een bestuurder. En is er wel een bestuurder, dan kan de bus ook via gewone wegen zijn weg vervolgen.

De Phileas lijkt wel voor het ongeluk geboren...

Maar hoe interessant het concept in theorie ook mag zijn, in de praktijk blijkt dat geleide bussen nog heel veel kinderziektes hebben. Overal wordt de Phileas gereden door buschauffeurs omdat deze nog nergens ter wereld op de  automatische piloot kan rijden. Door technisch falen is dat nog niet vertrouwd. De bussen blijken zeer onbetrouwbaar en staan om de haverklap in de garage. En in Istanbul is gebleken dat een volle bus niet sterk genoeg is om een heuvel op te rijden. In Eindhoven zijn al vele miljoenen euro’s verloren gegaan omdat het systeem gewoon niet goed werkt. Niet voor niets heeft men het in Eindhoven vaak over de ‘Phileasco’. Er gaan zelfs stemmen op om de routes van de Phileas te vertrammen.

Over een brede betonnen baan door Eindhoven

Een ander nadeel van een geleide bus is dat deze niet kan rijden tussen ander verkeer, als deze zonder bestuurder rijdt. Een geleide bus zal daarom over het gehele traject een eigen route moeten krijgen waar ander verkeer geen gebruik van kan maken. Die scheiding van verkeersstromen is goed voor de verkeersveiligheid maar is in Groningen, en vooral in de binnenstad, heel moeilijk te realiseren. Ten slotte is het de vraag of de stad er zoveel mooier op zal worden, als dwars door de stad lange brede banen van asfalt of beton liggen waarover alleen de Phileas mag rijden. Een tram heeft in principe aan twee spoorstaven genoeg en biedt daardoor de mogelijkheid om het straatbeeld veel aantrekkelijker in te richten. Bij een geleide bus is de structuurversterkende werking, zoals het aantrekkelijk maken van straten doordat de openbare ruimte opnieuw wordt ingericht, heel beperkt.

Een Phileas gezellig met andere bussen over een busbaan door Istanbul

Het is niet verstandig om nu al te kiezen voor een vervoersmiddel dat nog aan het begin van zijn ontwikkeling staat. We moeten er toch niet aan denken dat Groningen dezelfde ellende zal krijgen als waarmee Eindhoven is geconfronteerd?! Nu kiezen voor de techniek van later zal veel ongemakken, frustratie en ellende veroorzaken. Niet voor niets is dit vervoermiddel in Groningen na een vergelijking met andere alternatieven afgevallen. De keuze voor een tram is veel verstandiger. De tram heeft zich wereldwijd al tientallen jaren bewezen als goed en betrouwbaar vervoermiddel. Weliswaar is het concept oud, maar dat geldt ook voor de fiets of de auto. Bovendien is de tram van tegenwoordig heel anders dan de tram die we nog zien in steden als Amsterdam, Rotterdam en Utrecht. De moderne tram is beslist niet ouderwets maar is een vervoermiddel dat wereldwijd sterk in opkomst is.

Bandentram

De bandentram in Clermont-Ferrand lijkt veel op een gewone tram

Het laatste concept dat af toe naar voren komt is de bandentram. In plaats van een gewone tram ziet de VVD liever een bandentram door Groningen rijden, zoals de Translohr. Een bandentram lijkt op en gewone tram maar rijdt op rubberen banden. Bovendien heeft een bandentram slechts 1 rail. Die rail is niet bedoeld om over te rijden, maar leidt de tram over de juiste baan. Bandentrams komen we tegen in een paar Franse steden, zoals Nancy en Clermont-Ferrand (waar bandenfabrikant Michelin zijn hoofdvestiging heeft).

Volgens fractievoorzitster Betty de Boer van de VVD is de Regiotram veel te groot en vooral een ‘geldverslindend project’. Een bandentram is veel geschikter omdat deze volgens haar smaller en goedkoper is. Bovendien kan een bandentram gemakkelijk andere wijken bedienen. De Boer beweert zelfs dat er straks geen geld meer is om bussen door de wijken te laten rijden, als de Regiotram er komt.

Op het oog weinig verschil met een gewone tram...

Het lijkt er op dat dit alles voornamelijk verkiezingspraat is. Want goedkoper dan een gewone tram is de bandentram niet. Ook voor een bandentram moet de hele infrastructuur op de schop. Zo moeten er een tracé, een ondergrond, een geleiderail en bovenleiding worden aangebracht. Uit steden waar een bandentram rijdt blijkt bovendien dat de voertuigen niet goedkoper zijn dan gewone trams. De banden slijten snel en de trambaan krijgt snel last van spoorvorming. Een bandentram is dus zeker net zo ‘geldverslindend’ als een normale tram. Ook kan een bandentram niet even gemakkelijk de wijk in rijden. Weliswaar kunnen sommige bandentrams los van de geleiderail rijden, maar dan alleen over een zeer vlakke baan waar (vanwege de lengte van het voertuig) voldoende ruimte moet zijn. De Translohr, die de VVD graag ziet verschijnen in Groningen, kan in ieder geval niet zonder de geleiderail rijden.  Even met een bandentram door Paddepoel of Beijum rijden, of verder naar Hoogezand, Winsum of Assen, zit er dus niet in. Ten slotte is het rijcomfort van een bandentram lager dan dat van een gewone tram.

Eén rail voor de geleiding

Een van de argumenten van de VVD om te kiezen voor een bandentram is dat deze smaller is. De bandentram zou daarom door de Gelkingestraat kunnen rijden, zodat in de Oosterstraat geen dubbel tramspoor nodig is. Misschien is dit waar, maar wat doen we dan met fietsers? Laten we die voor, achter of naast de bandentram rijden, net als nu tussen de bussen? Dat komt de verkeersveiligheid niet ten goede. Ook wat dat betreft bieden de huidige tramplannen veel betere oplossingen. Het lijkt er meer op dat de keuze van de VVD voor een bandentram mede is ingegeven om een handjevol boze ondernemers in de Oosterstraat (die tegen een tram in twee richtingen zijn) tegemoet te komen. Overigens is het voorstel van de VVD opmerkelijk, want nog op 17 juni 2009 heeft de partij vóór de plannen voor de Regiotram en Lijn 1 gestemd.

De bandentram heeft ook een eigen baan nodig

Net als bij de geleide bus zal ook de bandentram moeten rijden over een baan van asfalt of beton. Omdat de tram genoeg heeft aan 2 smalle staven biedt een tramlijn veel meer mogelijkheden om de openbare ruimte aantrekkelijk in te richten dan bij een bandentram. Denk aan mooie steentjes tussen de rails in de binnenstad, of een strook gras op vrij liggende trambanen. Een bandentram heeft dus geen of nauwelijks voordelen ten opzichte van een gewone tram. Nadelen zijn er wel, want doorrijden over normaalspoor naar plaatsen in de regio is niet mogelijk. En doorrijden als gewone bus zal ook lastig worden omdat daarvoor voldoende ruimte en een zeer vlakke baan aanwezig moeten zijn.

Conclusie

De tram in Bordeaux rijdt over een groene strook door de stad

Dit is toch veel mooier dan een strook asfalt of beton?

Wie de Regiotram, kabelbaan, geleide bus en bandentram met elkaar vergelijkt zal concluderen dat de Regiotram de beste en meest complete oplossing biedt om het openbaar vervoer in Groningen te verbeteren. Een kabelbaan is slechts interessant als toeristische attractie, of voor mensen die toch al met de auto naar de stad reizen. Daarnaast is een kabelbaan zeer nadrukkelijk in het stadsbeeld aanwezig. Bovendien is er vrijwel geen enkele stad waar een kabelbaan wordt gebruikt voor stedelijk vervoer. Een geleide bus is een concept dat nog in de kinderschoenen staat. Mede daardoor kent het systeem nog veel storingen. Goedkoper dan een gewone tram is een geleide bus niet. Bovendien moet voor een geleide bus een vlakke baan van beton of asfalt worden aangelegd. Straten worden daar niet aantrekkelijker van. Dat is ook het geval bij een bandentram, die over een vlakke baan moet kunnen rijden. Bandentrams zijn in aanschaf niet goedkoper dan een gewone tram. Bovendien kunnen bandentrams niet even gemakkelijk doorrijden naar plaatsen in de regio, maar kan dat alleen als daarvoor een afzonderlijke vlakke baan wordt aangelegd.

De alternatieven voor de regiotram hebben allemaal goede en minder goede kanten. Maar als alle voor- en nadelen van de alternatieven tegen elkaar worden afgewogen dan komt de tram als beste uit de bus. De tram kan via normaal spoor doorrijden naar plaatsen in de omgeving en is niet duurder dan de bandentram of geleide bus. Met de Regiotram wordt een vervoermiddel geboden waarmee reizigers vanuit de regio snel en comfortabel rechtstreeks in de binnenstad kunnen komen. Daarnaast hoeven voor de tram geen lange betonnen of geasfalteerde banen te worden aangelegd. Wegen kunnen daardoor veilig en aantrekkelijk worden ingericht, wat de leefbaarheid en structuur van wijken en straten ten goede komt.

Advertenties

Tags: , , , ,

3 Reacties to “(Geen) alternatieven voor de tram”

  1. Menno Says:

    Inmiddels legt een soortgelijk bandentramproject in Caen het loodje ! Men gaat alles ombouwen tot een conventionele tram !

  2. VIN Says:

    Neem gewoon de fiets! Dan hoeven die ook niet op het station te staan! Weg met openbaar vervoer in de directe binnenstad. Gezelligheid en groen is welkom. Metaal en bouwputten niet! Er gaat niets boven Groningen?! Probeer dan geen Rotterdam/Amsterdam te zijn!

  3. Dirk Says:

    De keus voor een gewone tram lijkt me logisch!!!

Reacties zijn gesloten.