Bybanen Bergen, Noorwegen (update 30-04-2012)

by

Vergeleken met de compacte stad Groningen heeft het Noorse Bergen een opvallende vorm. Vanuit het centrum strekt de stad zich aan diverse kanten uit langs fjorden, door dalen en over de heuvels rondom de stad. De natuur is altijd dichtbij, net als het water van de vele fjorden en meren. De stad zelf heeft circa 210.000 inwoners, terwijl in de hele regio ongeveer 350.000 mensen wonen. (Om een goed beeld te krijgen van Bergen loont het de moeite om eens met Google Earth te ‘vliegen’ over deze stad, in het westen van Noorwegen.)

Bybanen bij de halte Florida, testrit mei 2010

De plannen voor een regiotram (Bybanen, stadsbaan) vloeien voort uit een groter plan voor het vervoer in en rond Bergen. Naast een regiotramlijn van het centrum naar het vliegveld zal een nieuwe westelijke ringweg worden aangelegd. Het is de bedoeling om de groei van het verkeer grotendeels tegen te gaan, en waar dat kan op te vangen met goed openbaar vervoer. Een ander doel is om minder auto’s in het centrum te laten rijden. Dat vermindert geluidsoverlast en uitstoot van schadelijke stoffen. Verder wil men werken aan een groter voetgangersgebied, een verbeterd fietspadennetwerk en het verminderen van het aantal verkeersongelukken. Net als in andere steden wordt de tram gezien als een modern, toegankelijk en attractief vervoermiddel.

Tramhalte Kronstad

De tramlijn van het centrum naar het vliegveld is momenteel voor de helft in aanbouw. Omdat in Noorwegen per budgetperiode geld beschikbaar komt, wordt eerst alleen het 10 kilometer lange gedeelte tussen het centrum en de wijk Nesttun aangelegd. De aanleg van dit gedeelte is in 2007 begonnen. De verwachting is dat op 22 juni 2010 de eerste trams over dit gedeelte rijden.  Het traject vormt de ruggengraat van het openbaar vervoer van het centrum naar wijken en dorpen in het zuiden.  Op grote delen van het traject krijgt de regiotram een eigen baan, waarbij de tram soms door tunnels zal rijden. Het gedeelte dat nu in aanbouw is bedient ongeveer 25% van de bewoners in de regio. Men rekent op gemiddeld 26.000 reizigers per dag. Overdag zal de tram elke 10 minuten rijden, behalve in de spits. Dan rijdt de tram om de 5 minuten. Voor dit deel van de tramlijn zijn 12 tramstellen nodig.

Tramstel 205 komt aan in de haven, 31 mei 2010

Het tweede deel van de lijn zal de wijk Nesttun verbinden met het vliegveld van Bergen. Ook dit traject is ongeveer 10 kilometer lang. Het is nog niet duidelijk wanneer dit gedeelte wordt aangelegd. Momenteel is de verlenging van Nesttun naar Rådal dichtbij. Het ziet er naar uit dat in de herfst van 2010 met de bouw van dit deel kan worden begonnen. De regio hoopt op geld van het rijk, zodat ook het deel van Rådal tot het vliegveld in 2015 of 2016 in gebruik kan worden genomen. Het is momenteel nog niet duidelijk of het rijk over de brug zal komen. Als dit gedeelte ook wordt aangelegd dan verwacht men dagelijks tussen de 40.000 en 50.000 reizigers op de tram. 21 tramstellen zullen de dienstregeling dan uitvoeren. Het is de bedoeling dat niet alleen gewone trams gaan rijden, maar ook express-trams. Deze trams stoppen niet op alle haltes, waardoor een rit tussen het vliegveld en het centrum niet 40 maar slechts 30 minuten duurt.

bybanesystemet_20040125__25prosent

Lijn 1 is nu deels in gebruik

Intussen zijn er al plannen voor een tweede tramlijn. Die moet de noordelijke dorpen en wijken via het centrum met de westelijke wijken en dorpen verbinden. Gelet op de lastige financiering van de eerste tramlijn is momenteel niet duidelijk of ook de tweede tramlijn daadwerkelijk zal worden aangelegd.

Op http://www.bybanen.no staat veel informatie over de Bybanen. De meeste informatie is in het Noors, maar er is ook informatie in het Engels. De site bevat intussen 1582 foto’s. Op Wikipedia is in het Noors een artikel over de Bybanen gepubliceerd.  Informatie over de periode voorafgaand aan de aanleg van de Bybanen staat hier.

Een tram op de route nabij de Hogeschool

UPDATE 22 september 2010: Op 22 juni 2010 heeft Koningin Sonja het eerste deel van de Bybanen geopend. Sinds die dag rijden de trams tussen het centrum van Bergen en Nesttun. Dit 10km lange traject bevat 4 tunnels (van 412 tot 1107 meter lang) en wordt afgelegd in 21 minuten. De 12 trams zijn van het type Variobahn, van de Duitse fabrikant Stadler. Deze voertuigen zijn 31 meter lang en bieden plaats aan 212 reizigers, waarvan er 84 kunnen zitten. In de tram is draadloos internet beschikbaar. De verkeersdeelnemers moeten blijkbaar wennen aan de tram, want sinds juni hebben zich 4 aanrijdingen met de tram voorgedaan (waarvan 2 in de testperiode).

De voorbereidende werkzaamheden voor de 2e fase van deze tramlijn zijn in de zomer van 2010 begonnen. Het gaat om het gedeelte tussen Nesttun en Rådal/Lagunen. Men verwacht dat deze fase in 2012 in gebruik kan worden genomen. Voor de exploitatie zijn 4 extra trams besteld bij Stadler.

UPDATE 30 april 2012: BYBANEN GROOT SUCCES

Tram Bergen Centrum

Grote drukte bij de (voorlopige) eindhalte: Bergen Centrum

De in juni 2010 geopende Bybanen in de Noorse stad Bergen is een groot succes. Anderhalf jaar na opening van de 10 kilometer lange tramlijn bleek dat het aantal reizigers de prognoses ruim overtrof. De verwachting was dat de Bynanen in 2015 op werkdagen dagelijks 26.000 reizigers zou vervoeren. Maar al in de herfst van 2011 telde de tram op een gemiddelde werkdag bijna 28.000 reizigers.

De regionale overheid heeft daarom besloten 3 nieuwe tramstellen aan te schaffen. Het aantal tramritten kan hierdoor worden verhoogd van 10 naar 12 per uur, waardoor de tram straks om de 5 minuten vertrekt. Momenteel is dat nog elke 6 minuten. Maar het is nu al de vraag of deze uitbreiding volstaat. Het aantal reizigers stijgt zo snel dat er binnenkort waarschijnlijk behoefte is aan 15 ritten per uur (elke 4 minuten een tram). Mochten alsnog extra tramstellen worden besteld dan zal Bergen kiezen voor trams die 42 meter lang zijn. Momenteel gebruikt de Bybanen tramstellen met een lengte van 32 meter.

Beste lightrail ter wereld
De Bybanen scoort niet alleen qua aantal reizigers. Ook op de Light Rail Awards 2011 wist de Bybanen te scoren. Daar werd het project uitgeroepen tot ‘s werelds beste lightrailproject van 2011. Door een zorgvuldige planning en goed ontwerp kon de tramlijn worden gerealiseerd binnen het vastgestelde budget (circa 280 miljoen euro, inclusief 3,2 km aan tunnels) en binnen de geplande bouwtijd van 2 jaar. Bovendien overtreft het aantal reizigers alle verwachtingen. Volgens de jury van de Awards staat de Bybanen model voor hoe een nieuwe tramlijn ontwikkeld kan worden. Intussen tonen steden uit de hele wereld veel belangstelling voor het project.

De bouw van de Skjoldtunnel is begonnen

Tramlijn wordt verlengd
In januari 2011 is begonnen aan de tweede fase van het project: een verlenging van de tramlijn naar Lagunen. De lijn wordt dan bijna 4 kilometer langer. Men rekent op een bouwperiode van 2 jaar en een testperiode van 6 maanden. Dit gedeelte kan dan in de zomer van 2013 in gebruik worden genomen.

Intussen zijn ook de plannen voor fase 3 uitgewerkt. Die fase omvat een verdere verlenging van de tramlijn naar vliegveld Flesland. Naar verwachting wordt in 2013 begonnen met de bouw van dit 7 kilometer lange traject, zodat het in 2016 in gebruik kan worden genomen. De tramlijn tussen het centrum en het vliegveld van Bergen is dan ruim 20 kilometer lang. Fase 3 bevat ook plannen voor de bouw van een nieuwe tramwerkplaats, nabij het vliegveld. Die werkplaats moet ruimte bieden aan tramstellen met een lengte van 42 meter. In de huidige werkplaats passen alleen trams die maximaal 32 meter lang zijn.

Het bestuurlijk voorkeurstracé voor de tram naar Flesland

Het traject van fase 3 ligt in een gebied dat ver van de binnenstad ligt. Het terrein kent nogal wat hoogteverschillen waardoor de tramlijn 6 tunnels (totaal bijna 3 kilometer) en meerdere bruggen en viaducten krijgt. Dat leidt ertoe dat de aanlegkosten (circa € 240 miljoen) relatief hoog zijn. Omdat het gebied van fase 3 minder dichtbevolkt is zijn hier minder haltes nodig dan bij fase 1 en 2. Het voordeel daarvan is dat de tram op het traject van fase 3 sneller kan rijden; 70 km/uur.

Mogelijke tracés voor tramlijn 2

Tweede tramlijn dichterbij
Waarschijnlijk blijft het niet bij de tramlijn tussen het centrum en het vliegveld. Intussen wordt onderzocht (PDF) langs welke route een tweede tramlijn kan worden aangelegd. Het gaat daarbij om een lijn van ongeveer 11 kilometer, van de binnenstad naar Åsane in het noorden. Met 11 haltes zal de tram de afstand in ongeveer 19,5 tot 22 minuten afleggen. Ook voor deze tramlijn moeten meerdere tunnels worden geboord. Uit berekeningen blijkt dat deze lijn voor circa 290-320 miljoen euro gerealiseerd kan worden. In december 2013 besluit de gemeenteraad of deze tramlijn definitief wordt aangelegd.

Extra
– Het Twitteraccount van Bybanen:  http://twitter.com/bybanen
– Een film van 28 minuten over, en vanuit, de Bybanen: zie hier

Advertenties

Tags: , , ,